Grzejnik łazienkowy to prosty przyrząd, ale metal, z którego został zrobiony, decyduje o tym, ile lat przetrwa w wilgotnym pomieszczeniu. Polerowane grzejniki Laris powstają ze spożywczej stali nierdzewnej gatunku AISI 304, a wyroby przeznaczone do malowania z czarnej stali węglowej 08NS. W tym wpisie porównujemy metale, które w tej produkcji się liczą, i tłumaczymy, czym grzejnik miedziany różni się od nierdzewnego.
W produkcji używa się przede wszystkim stali nierdzewnej, stali czarnej, miedzi i mosiądzu. Pozostałe nazwy, które można spotkać w opisach, czyli nikiel, chrom, brąz czy złoto, to warianty powłoki, a nie materiał korpusu.
Najwyższą odporność na osady kwasowe i mineralne, które w takiej czy innej ilości są w każdej wodzie, ma stopowa stal nierdzewna. Polerowanej powierzchni nie maluje się, dzięki czemu grzejnik wygląda tak samo nawet po wielu latach pracy. Skład odporny na korozję ma niski udział węgla, wysoką kwasoodporność i słabe właściwości magnetyczne.
Przy okazji jeden popularny mit: miedź nie przekazuje ciepła nieporównywalnie lepiej. Współczynnik przewodzenia ciepła miedzi jest wyższy, ale różnica w przekazywaniu ciepła między grzejnikiem miedzianym a nierdzewnym wynosi od 2 do 4%. Dużo ważniejsza jest odporność na kamień i odkładanie się soli.
Zalety stali nierdzewnej:
Wada: rury ze szwem mogą przeciekać w skrajnie agresywnych warunkach pracy. W zwykłej instalacji grzewczej to ryzyko jest bliskie zeru. Właśnie te parametry sprawiają, że nierdzewka jest niezastąpiona wszędzie tam, gdzie wyrób ma przez lata kontakt z wodą albo z roztworami kwasów i zasad.
Stal czarna to odmiana stopu żelaza z węglem: tania i łatwa w obróbce. Białe elektryczne grzejniki Laris robimy właśnie z niej, bo dobrze przyjmuje malowanie proszkowe. Gatunek 08NS, którego używamy na produkcji, nie jest podatny na płatki wodorowe ani na kruchość odpuszczania. Oznaczenie NS mówi o stopniu odtlenienia i oznacza stal półuspokojoną. Zawartość węgla wynosi 0,08%, a w strukturze materiału są jeszcze krzem, mangan i nikiel.
Zalety stali czarnej:
Wada: mniejsza odporność na korozję niż u pozostałych materiałów, dlatego powierzchnia musi mieć powłokę. Grzejniki malowane pokrywamy termoemalią proszkową na bazie żywic epoksydowych.
Miedziane grzejniki spotyka się rzadko, bo metal jest drogi. Miedź jest bardzo plastyczna, ma złotoczerwony odcień i bywa ceniona jako materiał dekoracyjny. Dobrze przewodzi prąd i ciepło, nie reaguje z rozcieńczonymi kwasami, a niska rezystywność ogranicza powstawanie prądów błądzących.
Zalety miedzi:
Wady: spadek wytrzymałości przy szoku termicznym, niska odporność na ścieranie, a w wilgotnym powietrzu z dwutlenkiem węgla na powierzchni tworzy się zielonkawy nalot.
Mosiężne grzejniki to odmiana miedzianych, bo mosiądz jest stopem miedzi z cynkiem (70/30%, czasem z dodatkiem cyny, ołowiu albo manganu). Ma ładny kolor i łatwo się poleruje, ale bez warstwy ochronnej szybko ciemnieje.
Na pytanie, co lepiej znosi korozję, mosiądz czy stal nierdzewna, nie ma prostej odpowiedzi. Mosiądz dobrze radzi sobie z utlenianiem zarówno w gorącym, jak i w zimnym środowisku. Stal nierdzewna poza odpornością na korozję znosi też większość kwasów i zasad, więc nie szkodzą jej sole i osady z instalacji. Właściwości mosiądzu poprawiają nikiel i mangan, dlatego przy wyborze liczy się oznaczenie stopu i skład domieszek.
Sam nikiel jest składnikiem stali nierdzewnej, służy też do niklowania, czyli nakładania cienkiej warstwy ochronnej. W produkcji grzejników nie występuje samodzielnie: oznaczenie „nikiel” to kolor wyrobu wykonanego z mosiądzu. Uziemienie mosiężnego grzejnika wykonuje się zresztą tak samo, jak każdego innego, o czym pisaliśmy we wpisie o korozji i uziemieniu.
Zalety mosiądzu:
Wady: mosiądz jednofazowy ma strefę kruchości w zakresie od 300 do 700 °C, metal ciemnieje w kontakcie z powietrzem, a jego właściwości zależą od szczegółów stopu.
Najlepsze materiały na grzejnik łazienkowy to stal nierdzewna i mosiądz. Stal jest przy tym tańsza i lepiej znosi agresywne warunki pracy. Mosiądz wygrywa kolorem powierzchni i ma dobre parametry użytkowe, ale kosztuje znacznie więcej i musi mieć powłokę ochronną, inaczej zmieni barwę.
Miedź i stal czarna są mniej wytrzymałe, a miedziany grzejnik do tego drogi. W przeliczeniu na cenę i jakość stal nierdzewna pozostaje więc optymalnym wyborem dla konstrukcji, która przez lata ma kontakt z wilgocią. Z takiej stali powstaje cała nasza seria wodna i większość modeli elektrycznych.
